info@fytaalzeeland.nl 
SNEL BUITEN ADEM
Snel buiten adem: slechte conditie of is er meer aan de hand?
De trap oplopen en boven even op adem moeten komen. Tijdens een wandeling merken dat je steeds vaker achterblijft. Of bepaalde activiteiten vermijden omdat je weet dat je er benauwd van wordt.
Misschien denk je al snel: mijn conditie zal wel slecht zijn.
Dat kan. Maar snel buiten adem zijn kan verschillende oorzaken hebben. En soms spelen meerdere factoren tegelijkertijd een rol.
Wat gebeurt er eigenlijk als je buiten adem raakt?
Dat je ademhaling sneller wordt tijdens inspanning is heel normaal. Je lichaam heeft meer zuurstof nodig en produceert meer koolstofdioxide. Je ademhaling en hartslag passen zich hierop aan.
Hoeveel inspanning je aankunt voordat je buiten adem raakt, verschilt alleen behoorlijk van persoon tot persoon.
Wanneer je merkt dat je sneller buiten adem raakt dan voorheen, activiteiten hierdoor moeilijker worden of je dingen gaat vermijden, kan het interessant zijn om te onderzoeken waar dat vandaan komt.
Mogelijke oorzaken
Je conditie is verminderd
Een voor de hand liggende oorzaak is een verminderde conditie. Wanneer je langere tijd weinig beweegt, hoeft je lichaam steeds minder inspanning te leveren. Activiteiten die vroeger makkelijk gingen, kunnen daardoor ineens behoorlijk zwaar voelen. Hier kan ook een vicieuze cirkel ontstaan:
Je raakt snel buiten adem → bewegen voelt onprettig → je gaat minder bewegen → je conditie en spierkracht nemen verder af → je raakt nog sneller buiten adem.
Juist dan kan rustig en gericht opbouwen belangrijk zijn.
Een long- of andere lichamelijke aandoening
Kortademigheid kan ook samenhangen met een lichamelijke aandoening. Denk bijvoorbeeld aan astma, COPD of een andere longziekte. Ook andere medische oorzaken kunnen invloed hebben op hoeveel inspanning iemand aankan. Dat betekent niet automatisch dat je niet meer intensief mag bewegen. Integendeel: bij veel chronische longaandoeningen is bewegen juist een belangrijk onderdeel van de behandeling. Wel is het belangrijk dat duidelijk is wat er speelt en dat de belasting aansluit bij wat jouw lichaam aankan.
De manier waarop je ademt
Soms ligt het probleem niet alleen bij de conditie of de longen zelf, maar speelt ook het ademhalingspatroon een rol. Je ademhaling past zich voortdurend aan je activiteiten en omstandigheden aan. Bij inspanning, spanning of stress is het normaal dat deze verandert. Maar soms blijft iemand bijvoorbeeld relatief snel of oppervlakkig ademen terwijl dat op dat moment niet nodig is. Dat kan klachten geven zoals een gevoel van luchttekort, druk op de borst, duizeligheid of het gevoel niet goed te kunnen doorademen. Het is daarom belangrijk om niet alleen te kijken hoe vaak iemand buiten adem raakt, maar ook naar hoe iemand ademt.
Spierkracht en lichamelijke belastbaarheid
Buiten adem raken heeft niet alleen met je longen te maken. Wanneer je spieren minder sterk zijn, kost dezelfde activiteit relatief meer energie. Traplopen, fietsen of wandelen vraagt dan een groter percentage van wat je maximaal aankunt. Daardoor kunnen je hartslag en ademhaling sneller oplopen. Het verbeteren van spierkracht kan daarom net zo goed onderdeel zijn van de aanpak als het verbeteren van conditie.
Angst voor benauwdheid kan een rol gaan spelen
Benauwdheid kan een vervelend en soms beangstigend gevoel zijn. Het is dan heel begrijpelijk dat iemand situaties waarin dit ontstaat probeert te vermijden. Maar wanneer je hierdoor steeds minder gaat doen, kan je belastbaarheid verder afnemen. Soms gaat het daarom niet alleen om sterker of fitter worden, maar ook om opnieuw vertrouwen krijgen in bewegen en ervaren wat je lichaam wél aankan. Daarom is alleen zeggen “je moet wat meer aan je conditie doen” soms te kort door de bocht. De vraag is vooral: Waarom raak jij buiten adem en wat heb jij nodig om weer meer te kunnen?
Vaak is het niet één oorzaak
Iemand met een longaandoening kan óók een verminderde conditie hebben. Iemand met een slechte conditie kan daarnaast een onrustig ademhalingspatroon hebben. En iemand die regelmatig benauwd is, kan uit angst steeds minder zijn gaan bewegen.
Daarom is alleen zeggen “je moet wat meer aan je conditie doen” soms te kort door de bocht.
De vraag is vooral: Waarom raak jij buiten adem en wat heb jij nodig om weer meer te kunnen?
Wat kan een longfysiotherapeut betekenen?
Wanneer kortademigheid je beperkt tijdens bewegen, is het belangrijk om niet alleen te kijken naar je conditie. Een longfysiotherapeut is specifiek geschoold in het onderzoeken en behandelen van mensen bij wie ademhaling, longproblematiek en inspanningsvermogen een rol spelen.
Daarbij wordt gekeken naar het totale plaatje. Is er vooral sprake van een verminderde conditie of spierkracht? Speelt een longaandoening zoals COPD of astma een rol? Hoe reageert je ademhaling tijdens inspanning? En wat gebeurt er met bijvoorbeeld je hartslag en zuurstofsaturatie wanneer de belasting toeneemt?
Bij Fytaal brengen we daarom eerst uitgebreid in kaart waar jouw beperkingen zitten en welke factoren daarop van invloed zijn. Hiervoor kunnen we onder andere een 6-minutenwandeltest uitvoeren, waarbij we de hartslag en zuurstofsaturatie volgen. Daarnaast gebruiken we specifieke vragenlijsten om klachten, benauwdheid en beperkingen in het dagelijks leven in kaart te brengen.
De meerwaarde van de longfysiotherapeut zit vervolgens niet alleen in het meten, maar vooral in het interpreteren van wat er tijdens inspanning gebeurt. Hoe verhouden je klachten zich tot je belastbaarheid? Is de mate van benauwdheid passend bij de inspanning? Zijn er aanwijzingen dat je ademhalingspatroon meespeelt? En hoe kunnen we de training zo opbouwen dat je veilig én effectief werkt aan wat jou daadwerkelijk beperkt?
Op basis daarvan kan de behandeling bestaan uit conditie- en krachttraining, maar bijvoorbeeld ook uit begeleiding bij het omgaan met benauwdheid, het verbeteren van het ademhalingspatroon of het opnieuw opbouwen van vertrouwen in bewegen.
Zo trainen we niet simpelweg om je ‘conditie te verbeteren’, maar proberen we te begrijpen waarom jij beperkt wordt tijdens inspanning en wat nodig is om daar verandering in te brengen.
Uiteindelijk is het doel dat je niet alleen tijdens de behandeling meer aankunt, maar vooral dat je dit merkt in het dagelijks leven: makkelijker wandelen, traplopen, fietsen, sporten of andere activiteiten doen die voor jou belangrijk zijn.
Wanneer is het verstandig om kortademigheid te laten beoordelen?
Niet iedere keer buiten adem zijn is reden tot zorgen. Tijdens stevige inspanning buiten adem raken is juist normaal.
Merk je echter dat je duidelijk sneller buiten adem raakt dan voorheen, dat je klachten toenemen of dat kortademigheid je steeds meer beperkt in het dagelijks leven? Dan is het verstandig om dit te bespreken met een huisarts of andere zorgprofessional.
Zeker wanneer kortademigheid nieuw of onverklaard is, is het belangrijk om eerst te beoordelen of er een medische oorzaak achter zit.
Is er sprake van een bekende longaandoening of merk je dat vooral je conditie, kracht, ademhaling of vertrouwen in bewegen je beperkt? Dan kan fysiotherapeutische begeleiding helpen om stap voor stap weer meer te kunnen.
Nick Peursum
Longfysiotherapeut
MEER INFORMATIE?
WIJ HELPEN U GRAAG
Wil je meer weten over dit onderwerp? Neem contact op!