Return to sport na een blessure

VERANTWOORD TERUGKEREN NAAR SPORT

Het belang van een verantwoorde terugkeer naar sport (return to sport) na een blessure.

Op maandagavonden en regelmatig bij wedstrijden, ben ik fysiotherapeut en hersteltrainer bij VV Goes zondag 1. Binnen het samenwerkingsverband met VV Goes, maar ook binnen de sport in het algemeen, merk ik dat er veel (verschillende) factoren/ belangen zijn voor een speler of speelster die terugkomt van een blessure.

Dit sluit aan bij mijn doel als fysiotherapeut en hersteltrainer bij VV Goes, namelijk: spelers zo goed mogelijk begeleiden en op een verantwoorde manier laten terugkeren naar sport. Maar wat houdt dit nou in?

Wanneer ben je echt klaar om weer te sporten?

Het antwoord is niet altijd zo eenvoudig dan dat het lijkt, er zijn namelijk veel factoren die een rol spelen binnen dit proces:

“Wanneer ben ik echt klaar om te spelen?”. Een vraag die veel sporters na een blessure graag zo snel mogelijk beantwoord willen hebben. Je voelt je steeds beter, de pijn is grotendeels verdwenen en je hebt alweer een aantal trainingen achter de rug. Misschien staat er ook nog eens een belangrijke wedstrijd op het programma. De trainer kan je goed gebruiken, je teamgenoten vragen wanneer je weer terug bent en zelf wil je natuurlijk niets liever dan weer het veld op.

Maar wanneer ben je eigenlijk echt klaar om weer te sporten?

Dat is vaak ingewikkelder dan alleen kijken naar de pijn of het aantal weken dat je geblesseerd bent geweest. Een verantwoorde return to sport is geen simpel moment waarop het licht van rood naar groen springt. Het is een geleidelijk proces waarbij verschillende factoren een rol spelen.

"Ik heb geen pijn meer, dus kan ik weer spelen?”

Stel: je hebt een hamstringblessure gehad. Tijdens het wandelen en fietsen heb je geen klachten meer. Ook tijdens rustige oefeningen gaat het goed. Je denkt al snel: ik ben weer fit. Toch vraagt een wedstrijd veel meer van je hamstring dan een oefening in de behandelkamer of op het veld. Tijdens een wedstrijd moet je meerdere keren versnellen, afremmen en sprinten. Soms onverwacht en vaak wanneer je al vermoeid bent.

Dan is de vraag niet zozeer; ‘is mijn blessure hersteld?’. De vraag moet meer zijn; ‘ben ik voorbereid op wat mijn sport van me vraagt’?

Belangrijk om te weten dat een ‘return to sport’ er voor iedere sport(er) anders uit ziet! Dit is afhankelijk van o.a. de sport die je beoefend, het niveau/ intensiteit ervan, jouw als sporter (maar zeker ook als persoon) en verwachtingen van je omgeving.

Een test geeft informatie, maar niet het hele antwoord

Binnen de fysiotherapie gebruiken we verschillende testen om te beoordelen hoe iemand ervoor staat. Denk aan krachtmetingen, sprongtesten, conditietesten of sportspecifieke oefeningen.

Deze testen zijn waardevol, maar één test kan nooit het hele verhaal vertellen.

Een sporter kan bijvoorbeeld uitstekend presteren tijdens een gecontroleerde sprongtest, maar vervolgens moeite hebben met een onverwachte beweging tijdens een training. Daarom bouwen we de belasting geleidelijk op en proberen we steeds meer situaties uit de daadwerkelijke sport na te bootsen.

Van gecontroleerd oefenen naar steeds meer snelheid, weerstand, vermoeidheid, onverwachte bewegingen en uiteindelijk de omstandigheden van de sport.

Return to sport is een proces

Return to sport wordt in de wetenschap vaak gezien als een proces met verschillende fases. Eerst kan iemand bijvoorbeeld weer deelnemen aan aangepaste trainingen. Daarna volgt een terugkeer naar de sport en uiteindelijk het streven om weer op het oude prestatieniveau te komen.

Een opbouw hierin kan zijn: aangepast trainen → volledig trainen → terugkeren in wedstrijden → terug naar het oude prestatieniveau.

Een eerste volledige training betekend niet gelijk dat je klaar bent voor een wedstrijd van 90 minuten. De opbouw hierin, is voor iedereen anders. Het is erg belangrijk dat er gekeken wordt naar een sporter als persoon, niet naar een richtlijn of tijdsplan. Dit is o.a. afhankelijk van de intensiteit van trainingen, het gevoel tijdens training en de reactie na trainingen.

De mentale kant van return to sport

Wat ook van essentieel belang is, is de mentale kant van het herstel bij een blessure. ‘Je hoofd moet er ook klaar voor zijn’.

Stel dat je na een knieblessure weer mag springen en draaien. Lichamelijk lukt het, maar bij een onverwachte beweging houd je toch een beetje in. Of je durft tijdens het voetballen nog niet voluit een duel aan te gaan.

Dat betekent niet automatisch dat er iets mis is met je herstel. Het kan betekenen dat je vertrouwen nog moet meegroeien met je fysieke mogelijkheden.

Angst voor een nieuwe blessure, onzekerheid en vertrouwen in het eigen lichaam kunnen allemaal invloed hebben op de terugkeer naar sport. Een recente internationale consensus over de psychologie van sportblessures benadrukt daarom dat sporters tijdens hun terugkeer niet alleen moeten worden voorbereid op de fysieke en technische eisen van hun sport, maar ook op de psychologische uitdagingen die daarbij horen.

Dit is een aspect waar we als fysiotherapeut een rol in spelen, maar zeker ook als trainer of (sport) psycholoog.

De invloed van een trainer, team en wedstrijd.

Stel: je bent voetballer en hebt een hamstringblessure. Je voelt je goed en wilt graag terugkeren. Tegelijkertijd staat er zondag een belangrijke wedstrijd op het programma. De trainer mist een aantal spelers en vraagt of je misschien toch kunt spelen.

De trainer kijkt vanuit zijn rol naar de wedstrijd en het team. De speler wil graag terugkeren en mist het voetballen. De fysiotherapeut kijkt naar herstel, belastbaarheid en de risico’s van de volgende stap.

Geen van deze belangen is vreemd. Juist daarom is goede communicatie zo belangrijk. Onderzoek naar return-to-sportbesluitvorming beschrijft dat tijdsdruk, wedstrijdschema’s en sociale druk vanuit bijvoorbeeld coaches, familie of supporters invloed kunnen hebben op beslissingen. Bij voetbal wordt daarom specifiek benadrukt dat externe druk zoveel mogelijk moet worden herkend en dat de verschillende betrokkenen samen tot een beslissing moeten komen.

De vraag verandert daarmee van: “Kan hij zondag spelen?” Naar:“Wat heeft deze sporter nodig om verantwoord weer te kunnen spelen?”

Het doel is niet om een speler zo snel mogelijk weer op het wedstrijdformulier te krijgen, maar om hem zo goed mogelijk voor te bereiden op de belasting die het voetbal vraagt. Dit kan soms ingaan tegen de wens van een trainer of teamgenoten, maar dit is wel de essentie als fysiotherapeut. Die ene week dat je te vroeg gaat beginnen, kan je misschien wel 4 weken extra revalidatie opleveren….

Een goede return to sport is maatwerk

“Er bestaat geen universele datum waarop iedere sporter weer veilig kan sporten”

Als fysiotherapeut proberen we daarom niet alleen antwoord te geven op de vraag “Wanneer mag ik weer?”, maar vooral samen met de sporter te onderzoeken: “Ben ik voldoende voorbereid op wat mijn sport van mij vraagt?”

Soms betekent dat dat je nog even moet wachten. Soms betekent het dat je al kunt beginnen met aangepaste trainingen. En soms betekent het dat je klaar bent om weer volledig mee te doen.

Een verantwoorde return to sport betekent niet dat je zo snel mogelijk terugkeert naar je sport. Het betekent dat je zo goed mogelijk wordt voorbereid om weer te kunnen doen wat je graag doet. Hierbij wordt er rekening gehouden met de lichamelijke, functionele, sport-specifieke en mentale factoren.

Vragen?

Heb je vragen of ben je toevallig zelf geblesseerd geraakt? We denken graag met je mee!

MEER INFORMATIE?

WIJ HELPEN U GRAAG

Wil je meer weten over dit onderwerp? Neem contact op!